Themakamer Behoud

Binden, boeien en groeien

Het is druk in de themakamer waar het gaat over behoud van leraren. Jack de Bruin (Voion), Hans Schwartz (Arbeidsmarktplatform PO en Voion) en Marcella Veenstra (Leerateliers Friesland, Projectleider regionale aanpak lerarentekort VO) gaan dieper in op hoe nu door samenwerken het lerarentekort te lijf gegaan kan worden. Als voorbeeld dient het project Leerateliers Friesland, waarin christelijke en openbare scholen in het vo via de zogenoemde ateliers met elkaar in dialoog gingen.

“Het leeft!” trapt Jack de Bruin af. “We gaan jullie vertellen over de projecten in Friesland en de aanvragen die we komend jaar gaan doen. Interessant aan Friesland is dat je enerzijds te maken hebt met een lerarentekort en anderzijds met krimp.” In de ateliers werden startende en zittende docenten uit de regio bij elkaar gebracht in werkgroepen met verschillende thema’s. De doelen van deze ateliers waren als volgt: Informeren, binden, boeien en behouden. “Ben je zij-instromer? Je moet het maar net treffen,” gaat Marcella Veenstra verder. “Hoe is de begeleiding? Wij proberen in de regio te laten zien wat er binnen de andere scholen gebeurt, hoe ze het daar doen. Hoe gaat de instroom van mensen die wél van de pabo komen? Hoe gaat het met de zittende leraren? Hoe doen anderen dat?”

Focus
De aanvraag van de ateliers in 2020 is al geformuleerd en ook toegekend. Daarin ligt vooral de focus op:

  • Strategische personeelsplanning/HRM: als er op de ene school een overschot is en op de andere een tekort? Hoe kan dat samengebracht worden?  
  • Regionaal transfer/RTC: hoe kunnen we samen mensen uitwisselen?
  • Teamleiders:  de teamleiders zitten vaak vast in hun denken, hoe kunnen we vernieuwen?
  • Schoolopleiders: hoe kunnen we als hogeschool NHL en Frosk samenwerken?

“Het mooiste is eigenlijk dat we die samenwerking hebben kunnen vinden tussen christelijk en openbaar,” gaat Veenstra verder. “We hopen dat we uiteindelijk alle scholen met elkaar kunnen verbinden. Het lerarentekort gaat ook niet alleen om een kwantitatief tekort, maar ook over een kwalitatief tekort. De zittende docent kan ook nog stappen maken.”

Succes
De zaal splitst zich op twee groepen om samen het gesprek aan te gaan over het behoud van leraren. Wat in beide groepen terugkomt is het belang van het aangaan van gesprekken. Binnen de casus van de leerateliers in Friesland gaat het ook over verbinden en uitwisselen. De uitkomsten tot nu toe zijn veelbelovend: “Mensen wisten soms bijna niet wat de buren aan het doen waren,” trapt Veenstra af in één van de twee groepen. “Maar binnen deze acht ateliers hadden we steeds tussen de twintig en dertig mensen, met één uitschieter van vijfenveertig. Een aantal starters is zelfs bij alle acht ateliers geweest.”

Voor de leeuwen
Bij de andere groep wordt er gevraagd hoe je nu om moet gaan als je school veel last heeft van uitval. “Als je veel mensen ziet komen en gaan, is het van belang dat je ook kijkt naar hoe de exitgesprekken verlopen,” zegt iemand uit de groep. “Er is misschien ook wel een verschil van redenen van uitval bij zij-instromers en uitval bij startende leraren te vinden.” Ook komt steeds terug hoe belangrijk het is om te kijken naar de kwaliteiten van de zij-instromer. Kan zo iemand nog meer bieden dan alleen een plaats voor de klas op te vullen? Wat neemt iemand mee? Wat kan een school van iemand leren? Maar ook de starters moeten niet worden vergeten: “Wij verwachten vaak van iemand van de pabo dat deze alles kan. Iemand wordt voor de leeuwen gegooid! Maar een stage is heel wat anders dan ineens de verantwoordelijkheid hebben voor groep acht.” Verse instroom is erg belangrijk: “Studenten brengen innovatie naar school.” Goede begeleiding is en blijft het toverwoord: hoe kan men nu het beste omgaan met de nieuwe stroom mensen op school? Wat zijn aanpassingen die je als organisatie moet doen? Er worden zaken als een loopbaancentrum geopperd, maar ook het systemisch kijken naar plekken voor zij-instromers en zaken als de regie teruggeven aan de werkvloer. Ook de rol van de schooldirecteur wordt genoemd, hij of zij is immers de spil in het verhaal.

Bevoegdheden
Aan de andere tafel gaat het over de verbinding tussen po, vo en mbo. In hoeverre is er samenwerking nodig? Misschien op het mbo meer vakgerichte leerkrachten? Iemand vult aan: “Een vaste groep is belangrijk, met allerlei vakdocenten die over verschillende scholen kunnen uitwaaieren.” Er klinken eenstemmige geluiden als het gaat om het opleiden tot algemene bevoegdheden. Dat lijkt op de langere termijn het perspectief: “Dat is niet iets voor de korte termijn,” zegt iemand. “Je ziet wel wat mobiliteit tussen de sectoren, maar dat kan veel beter. Hoe loopt bijvoorbeeld die samenwerking tussen de schoolbesturen en de lerarenopleidingen?”

De gouden tip
Als afsluiting wordt er gevraagd om te delen waarmee er morgen aan de slag gegaan kan worden. “De gouden tip,” zegt De Bruin. Uit de zaal klinken meteen verschillende aanbevelingen: “Investeren in werkgeluk, voor behoud van je mensen. Door mensen samen te brengen en door ontmoetingen te arrangeren kun je ieders energie gebruiken om veranderingen door te voeren. Dan komt de verandering van onderop, in plaats van bovenaf.”

En ook: “Wij hebben een geluksmonitor aangeschaft: die meet precies of iedereen nog tevreden is. We zijn erg enthousiast.” Daarnaast wordt aangegeven dat de zij-instromer voldoende ondersteuning moet krijgen. Gooi ze niet voor de leeuwen! En vitaliteitsbeleid wordt belangrijk gevonden. En het belangrijkste is nog wel: Zorg dat je medewerker of potentiële medewerker gezíen wordt!

Voeg toe aan selectie